Miesięczne archiwum: Sierpień 2015

Obszar Warowny „Śląsk” to także forteczne koszary. Na ogół istnieją one do dziś, ale trudno domyślić się ich pierwotnego przeznaczenia.

Większość załóg przedwojennych polskich schronów nie kwaterowała w nich na stałe. W czasie pokoju schrony nie miały pełnej obsady. Żołnierze stacjonowali w koszarach, których na zapleczu umocnień było w związku z tym sporo. Większość z nich istnieje po dziś dzień, choć znajdują się w różnym stanie i pełnią już inne, dość urozmaicone funkcje. Kilka żyje całkowicie nowym życiem. Np. byłe koszary w Bobrownikach mieszczą przedszkole, te w Rudzie Śląskiej-Goduli stały się szpitalem, zaś w Nowym Bytomiu są teraz siedzibą Straży Miejskiej (wciąż jednak można rozpoznać przy nich dawne schrony bojowe). Niektóre budynki nie miały jednak tyle szczęścia…

Z koszar punktu oporu „Wzgórze 304,7” pod Dąbrówką Wielką ostała się tylko para zagubionych w chaszczach schronów. Oto jeden z nich:

dabrowkaByłe koszary punktu oporu „Szyb Artura” (Ruda Śląska-Kochłowice) są w opłakanym stanie. Na pierwszym planie zintegrowany z nimi dawny schron bojowy:

SzA1Jednak związany kiedyś z koszarami schron znajdujący się na pobliskiej posesji ma się jak widać nieźle. Co więcej, zyskał sobie ciekawe, użytkowe i wręcz bardzo tradycyjnie górnośląskie przeznaczenie – mieści się na nim gołębnik:

SzA2Budynek koszar punktu oporu „Radoszowy” (również Kochłowice) nie sypie się wprawdzie, ale również ma swe najlepsze lata za sobą. Chociaż schron wygląda niemal jak przed laty:

rad2Drugi przykoszarowy schron bojowy znajduje się na tyłach dawnego placu apelowego (zachowały się na nim pozostałości dawnego maskowania, które upodabniało go do ceglanego budynku gospodarczego):

rad3Za to koszary w Nowym Bytomiu (z obowiązkowym schronem) są obecnie siedzibą Straży Miejskiej w Rudzie Śląskiej:

nbytTakże i tutaj wciąż istnieje w pobliżu drugi schron bojowy, kiedyś zamaskowany jako przybudówka budynku gospodarczego:

nbyt2Mało który przechodzień czy nawet pacjent szpitala w Goduli odgadłby, że ta część tego obiektu była kiedyś koszarami. Niełatwo też rozpoznać koszarowy schron bojowy (na pierwszym planie), którego strzelnice zamurowano:

20150902_115541Koszary punktu oporu „Łagiewniki” w Chorzowie są wciąż pełne życia. Obecnie to po prostu dom mieszkalny (ze schronem bojowym w roli piwnicy):

chorzow

Położone już na zagłębiowskim brzegu Brynicy Bobrowniki to wspaniała panorama i liczne schrony – zabytki fortyfikacji.

Bobrowniki nieprzypadkowo zwróciły uwagę służb inżynieryjnych Wojska Polskiego, gdy projektowano fortyfikacje broniące Górnego Śląska. Wyniosłe wzgórze dominujące nad zakolem Brynicy naprzeciwko Piekar Śląskich cechowały naturalne walory obronne. Dochodziła też możliwość prowadzenia dalekiej obserwacji (piękna panorama na Śląsk i Zagłębie) – a więc i ognia artylerii. Obecnie przez środek tego wzgórza przebiega wykop, którym wiedzie ruchliwa autostrada A1. Prowadzi dosłownie po miejscu, gdzie kiedyś stał jeden z bojowych schronów. Ocalał na szczęście inny, dobrze dziś widoczny na wysokiej skarpie. To bardzo charakterystyczny punkt krajobrazu. Jest doskonale widoczny z dołu i ujrzeć go może każdy, kto przejeżdża tą trasą. Tak wygląda z bliska:

20150730_130221W Bobrownikach znajdują się dwa potężne tradytory. Armaty tego tutaj – południowego – we wrześniu 1939 ostrzeliwały Bytom:

20150722_174611Z tradytora południowego roztacza się rozległa panorama od Bytomia aż po Będzin, a przy odpowiedniej pogodzie można zobaczyć nawet góry:

bobrowniki panoramkaPodobny widok miał przed sobą obserwator artylerii w tej kopule pancernej:

20150730_121036A takie możliwości ostrzału posiadały polskie baterie z Bobrownik (szkic z niemieckiej analizy fortyfikacji IIRP sporządzonej po ich zajęciu):

szkic Bobrowniki ogienSkutki ostrzału Bytomia przez działa polskich tradytorów m.in. z Bobrownik (niezbyt celnego, bo mimo iż był wymierzony w obiekty wojskowe, to ucierpiały też cywilne zabudowania) utrwaliła niemiecka kronika filmowa:

11Film miał charakter propagandowy. Świadczy o tym m.in. fakt, że pokazano na nim niewybuchy „polskich” pocisków – tyle że znacznie większego kalibru, aniżeli jakiekolwiek działa w polskich schronach:

12Koniecznie odwiedźmy też Namiarki w samym łuku Brynicy. Przywita nas tam odnowiony schron bojowy:

20150722_165104A i ten oto restauruje właśnie stowarzyszenie „Pro Fortalicium”:

20150730_140107Wejścia do schronów często są zasypane – jak do tego tutaj, nieopodal sklepu:

20150722_170135Jeszcze sugestywniej wygląda schron położony kilkaset metrów od poprzedniego:

10Nic dziwnego, że zrodziły się legendy o podziemnych połączeniach tych obiektów. Ale WP nie stać było na takie luksusy.

Dawne koszary w Bobrownikach mieszczą przedszkole:

20150730_120045Swoją drogą, losy koszar wojsk fortecznych O. W. „Śląsk” to temat na kolejną wycieczkę – którą już zapowiadam. Zaś póki co – proszę zwrócić uwagę na owe zielone przybudówki widoczne po bokach budynku. Są to ni mniej, ni więcej, tylko niegdysiejsze, zintegrowane z główną bryłą obiektu schrony bojowe.