Skalne domy. Są w Gruzji, Tunezji, Turcji, Libii, na Słowacji. Gdzieś jeszcze?

Kategorie: Podróże świat

Tagi: , , , , , ,

Skalne domy to nie domostwa budowane z kamienia. To domy, a nawet całe miasta drążone w skałach. Spotkaliście je? Matmata, Brlhovce, Uplisciche, Kapadocja…

Kolega z redakcji zamieścił kilka dni temu na facebooku zdjęcie ze swoich gruzińskich wakacji – skalne miasto w Wardzi. Wielka góra zryta otworami – skalnymi domami. Kolejne skalne miasto. Przypomniałam sobie podobne miejsca, które zdarzyło mi się widzieć podczas moich podróży. Byłam w podobnym skalnym mieście, też w Gruzji, ale niedaleko Gori (miasto słynne dzięki Stalinowi. Tu się urodził) – w Uplisciche. Wiele lat temu byłam w Kapadocji, potem w Matmacie w Tunezji oraz bardzo podobnym do Matmaty libijskim Gharyam.

 

Największym zaskoczeniem były natomiast skalne domy całkiem niedaleko Polski – w sąsiedniej Słowacji, w Brlhovcach.

Usłyszałam w Matmacie w Tunezji, że w skalnych domach mieszkali troglodycii (słownikowo to prymitywne plemiona zamieszkujące jaskinie z grekitroglodytai, od trogledziura i dyeinwchodzić). Ale przecież skalne domy to nie jaskinie ludów prymitywnych. W skalnych domach, wsiach i miastach, o których mowa, czasami życie toczy się i dzisiaj. Czamami, jak w wypadku Kapadocji, ludzie chronili się w nich przed najeźdźcami. Czasami po prostu – skalny dom był praktyczniejszy i trwalszy.

Powstawały w ten sposób całe miasta, ze skomplikowanym podziemnym układem korytarzy, gdzie, jak w tureckiej Kapadocji mieszkańcy całymi tygodniami nie musieli wychodzić na powierzchnię. Skalne domy znajdziemy również w Etiopii, Libii, Hiszpanii, czy na Krymie.

Wardzia-szymonik janusz

Wardzia. Skalne domy w Gruzji, na południu. Miasto zaczęto budować pod koniec XII wieku. Było schronieniem przed Mongołami. Mogło tam schronić się nawet 60 tys. osób. na 13 kondygnacjach (piętrach). Jedyna droga do miasta prowadziła przez zakonspirowane tunele do których dostęp był w pobliżu rzeki Kura.

Kapadocja01-anna laduniuk

Kapadocja. To zdecydowanie numer jeden. Największy obszar, najdziwniejsze formy, najwięcej zamieszkałych ludzi. Budzą podziw przedziwne skały w kształcie grzybów z wydrążonymi w nich komnatami, świątyniami, ale także podziemne miasta Kaymakli czy Uchisar. Co ciekawe w wielu takich skalnych domach do dzisiaj się mieszka. Na ekstremalnych podróżników czekają też specjalnie przygotowane skalne hotele. http://turcja.lovetotravel.pl/kapadocja

armenia geghard-anna laduniuk

 Geghard w Armenii to monastyr częściowo wykuty w skale. W tym klasztorze, zgodnie z tradycją, była przechowywana włócznia, którą rzymski żołnierz przebił bok Chrystusa.

Gruzja uplisciche-anna laduniuk

Uplisciche (Gruzja). Największe skalne miasto w Gruzji, położone u stóp rzeki Mtkwari. Wydrążone w skałach pomieszczenia i tunele pochodzą z różnych okresów, od czasów rzymskich do IX wieku n.e. Był okres, że w Uplisciche urzędował król z całym dworem.
Na terenie Uplisciche znaleźć można pomieszczenia nawiązujące do stylu rzymskiego, arabskiego, wczesnochrześcijańskiego. Nie wiem, jakim zainteresowaniem turystów cieszy się to miejsce obecnie, ale 10 lat temu, kiedy Gruzja nie była jeszcze krajem masowej turystyki, do Uplisciche jechałam autobusem gruchotem.
http://www.dziennikzachodni.pl/artykul/706809,laduniuk-widzieliscie-palacych-papierosy-w-autobusie-ja-tak,id,t.html a na miejscu miałam wrażenie, że turystów nie widziano tu od dawna. Dziś, kiedy z Katowic latają do Gruzji każdego tygodnia samoloty tanich linii, pewnie się to zmieniło.

Matmata (Tunezja). To już banał. Zdjęcie tej pani ma w swoim albumie chyba każdy turysta, odwiedzający Tunezję. Ja sama fotografowałam ją dwukrotnie, odwiedzając Tunezję kolejno w 2006 i 2007 roku To dowód na to, jak Berberowie ze swoimi tradycyjnymi domami dali się uwieść komercji. Najcenniejsze, co wywiozłam z Matmaty, to opowiadanie jednego z uczestników wspólnego zwiedzania. Był w Matmacie w latach 60. ubiegłego wieku, jako student na wyprawie naukowej. Zakwaterowano ich kilkuosobową grupę „u gospodarzy”, w jednej z takich jaskiń. W nocy zbudziły ich biegające wokół szczury. Dwie kobiety, uczestniczki wyprawy resztę nocy spędziły na środku dziedzińca, na beczce, która tam stała. To opowiadanie bardziej podziałało mi na wyobraźnię, niż to, co usłyszałam od przewodnika o warunkach życia w Matmacie.

Tu więcej o historii skalnych domów w Matmacie http://pl.wikipedia.org/wiki/Matmata

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Libia, Gharyam. Wyglada jak Matmata? Ale to już kraj sąsiedni, Libia. Byłam tam krótko przed tym, jak rewolucja rozprawiła się z pułkownikiem Muammarem Kaddafim i jeżdżenie do tego kraju turystycznie stało się niemożliwe. Gospodarzem tego tradycyjnego skalnego domu był doktor ekonomii, wykształcony we Wrocławiu, a więc znający świetnie język polski. Obok skalnego domu, które było teraz muzeum, pobudowany był okazały nowoczesny dom, w którym mieszkał z rodziną.

slowacja-brlhovce_anna laduniuk

 Brlhovce (Słowacja). Bok góry wykończony ścianą. Z trawy wystaje komin. W środku prawdziwa jaskinia.To było moje największe zaskoczenie- skalne domy tak niedaleko od Polski. Trafić na nie nie jest łatwo, są słabo opisane w przewodnikach i z dala od większych miast (to południe Słowacji, 13 km na wschód od Levic). Podobno zaczęto je drążyć w miękkich skałach tufowych już w XVI wieku i miały być schronieniem przed Turkami. Te, które zachowały się do dzisiaj pochodzą z przełomu XVIII i XIX wieku. Niektóre służą jako domy mieszkalne, inne jako pomieszczenia gospodarcze. W kilku zorganizowano małe muzea.

Zdjęcie Wardzia – Janusz Szymonik, pozostałe zdjęcia – Anna Ładuniuk

Komentarze (3):

  1. Marcin Nowak

    To fantastyczne miejsca. Mam wielką słabość do krain, gdzie człowiek tak sygestywnie „czerpał” z przyrody, że właściwie się z nią połączył. Od siebie dokładam więc jeszcze Materę w Bazylikacie we Włoszech, której skalna starówka grała w „Pasji” Mela Gibsona oraz Kandovan w środkowym Iranie, zwane „Irańską Kapadocją”
    pozdrawiam

  2. Janusz Szymonik

    Także na Wyspach Kanaryjskich dawny lud Guancze, zaminił góry w termitiery. Szczególnie dużo takich grot na Gran Canarii i Teneryfie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

*