Łysa Góra czy Lysa hora – nieważne. Tak czy owak to królowa śląskiego Beskidu

Kategorie: Europa, Śląsk

Tagi: , , , , , , ,

Łysa Góra (Lysa hora, 1323 mn.p.m.) to dla Ślązaków góra kultowa. Najwierniejsi jej fani wchodzą na jej szczyt setki i tysiące razy, niektórzy nawet każdego dnia.

Wiele lat temu założyli nawet Klub Przyjaciół Łysej Góry i nazwali się „łysarzami”. W tej chwili jest ich około 160. Niektórzy z nich zaliczają szczyt Łysej nawet 365 razy w ciągu roku. Rekordzistą jest nieżyjący już Rudolf Matusek – 5159 wejść.

Kochają Łysą Ślązacy po czeskiej, kochają i Ślązacy po polskiej stronie granicy. Od kiedy mamy autostradę A4 do samej granicy, do Ostravicy, z której łatwo można wspinać się na ten najwyższy szczyt Beskidu Śląsko-Morawskiego, z Katowic przez Ostravę można dojechać już w półtorej godziny.

Sepetna

W Sepetnej w restauracji wiszą dwa portrety. Jeden to cesarz Franz Josef, drugi Frantisek Holinka, założyciel brass bandu w niedalekim Frydlancie. Wnuk Holinki, Vit Brezina wyjaśnia, że jego dziadek często grywał w Sepetnej, a kiedy goście byli już dobrze rozbawieni, wyciągano portret Najjaśniejszego Pana i grano hymn monarchii. Ot, taki mały czeski bunt przeciwko komunizmowi… Portrety  Franza cesarza i Frantiska muzyka zawisły w restauracji kilka lat temu, po gruntownym remoncie i rozbudowie dawnego komunistycznego ośrodka.

Sepetna to dziś nowoczesny ośrodek rekreacyjny i hotel, dobra baza wypadowa dla wędrówek po śląskich Beskidach. Stąd na Łysą Górę zaledwie dwie godziny drogi (dla wytrawnych turystów, jakieś trzy dla takich jak ja, bez kondycji). I w nim, i w innych hotelach i pensjonatach Beskidu Śląsko-Morawskiego liczą na polskich turystów, zwłaszcza od kiedy jest autostrada prosto z Katowic do samej Ostravy. 

Trzeba przyznać, że kiedy przemysł z niedalekiej Ostravy i Karviny przestał truć, miejsce to stało się dobrym adresem na rekreację. Latem można wędrować po szlakach, pławić się w hotelowych basenach (krytych i na powietrzu), uprawiać turystykę rowerową, a zimą mają co tu robić narciarze. I mowa nie tylko o trasach zjazdowych i wyciągach (widać je w wielu miejscach, kiedy wędruje się po górskich szlakach), ale i trasach dla narciarstwa biegowego. Podczas mojego krótkiego pobytu w czeskich Beskidach zahaczyłam o miejscowość Bila i byłam pod wrażeniem: mają tu kilkadziesiąt kilometrów tras, wiele z nich oświetlonych, przy nich infrastruktura i atrakcje – place zabaw dla dzieci, minizoo, ławeczki – wszystko dla narciarzy biegowych. Ale że ja po pierwsze na nartach nie biegam, a po drugie byłam tam na początku października, to zapamiętam trasy w Bily jako idealne miejsce na wycieczki rowerowe.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Ciekawostki z Beskidu Śląsko-Morawskiego. Dookoła Łysej Góry

  • Stare Hamry i Marycka Magdonova. W Starych Hamrach przyklejony do ogrodzenia wiejskiego cmentarza znajduje się niewielki pomnik, coś jakby symboliczny grób tutejszej ludowej bohaterki Marycki Magdonovej, która popełniła samobójstwo po tym, jak żeby wykarmić dzieci dopuściłą się kradzieży i została za to osądzona. Nie słyszałam nigdy wcześniej tej historii, ale po powrocie z czeskiego Beskidu „wygooglałam” ją sobie. Znalazłam nie tylko obszerną historię, ale i pieśń, napisaną przez Petra Bezrucia, czeskiego poetę, autora m.in. Pieśni śląskich. Tu są słowa i współczesna wersja: Marycka Magdonova .

  • W Starych Hamrach warto jeszcze wejść na cmentarz. Mnie urzekły na nim stare żeliwne krzyże, w większości już zniszczone, ale kunszt dawnych rzemieślników widać. Niedaleko jest jeszcze dość duży pomnik poświęcony czeskim żołnierzom poległym w Wielkiej Wojnie i neogotycki kościół.

  • W Beskidzie Śląsko-Morawskim, w miejscowości Příbor urodził się słynny psychoterapeuta Zygmunt Freud. Dziś w Přiborze turyści chętnie przysiadają na ławeczce mu poświęconej. Ma kształt słynnej kozetki. Czesi przypominają też inne słynne osobistości pochodzące z tej części Śląska. Na przykład Leoš Janáček, urodzony w Hulvaldach kompozytor, jeden z trzech największych czeskich (pozostali to Antonín Dvořák i Bedřich Smetana). Ale najbardziej dumni są ze skoczka narciarskiego Jiříego Raški. Jiří Raška uznawany jest za najlepszego czeskiego narciarza XX wieku. To dwukrotny medalista olimpijski, srebrny medalista mistrzostw świata, brązowy mistrzostw świata oraz zwycięzca Turnieju Czterech Skoczni, sześciokrotny mistrz Czech. A urodził się we Frenstacie pod Radhostem.

 

Komentarze (5):

  1. Euro

    Óndra Łysohorsky (po prowdźe: Erwin Goj rodz. 1905 we ślůnskim Frydku, um. 1989 we Bratysławje) – pisorz, dichter, tuplikorz literatury na inksze godki, filolog, tworzićel literackij laszskij godki, kero powstała na baźe połedńowych gwarůw ślůnskij godki.

    Óndra Łysohorsky znoczy tela co Uůndraszek Łysogůrski, to je przemjanek a literacki mańifest Goja. Pochodźi uůn uod powjarkowygo, uoperujůncygo we becyrku Łysyj Gůry, „beskidńika” (rojbra) Uůndraszka, uo kerym pisoł ńyskorzi tyż inkszy ślůnski autor Gustaw Morcinek. Uůndraszek bůł łysogůrskym uodpowjydńikym angelskigo Robin Hooda abo słowackigo Janośika.

    Ondráš z Janovic, vlastním jménem Ondřej Fuciman, dříve chybně označován též jako Ondřej Šebesta, (1680, Janovice – 1715, Sviadnov) je nejslavnější slezský zbojník. Ve Slezsku a na Valašsku se o něm vyprávělo mnoho pověstí a váží se k němu též lidové písně a lašský mužský tanec „Ondrášův skok“.

    Ondraszek został zamordowany 1 kwietnia 1715 r. w świadnowskiej karczmie obuchem ciupagi przez członka swej własnej bandy, Juraszka (Jura Fuciman z Malenowic).

  2. Anna Ładuniuk
    Anna Ładuniuk

    Dziękuję Panu za wpis o Ondraszku.
    Dodam tylko, że niedaleko Łysej Góry na szlaku turystycznym (w obrębie Luksinca) widziałam drogowskazy do Jam Ondraszka. To jaskinie, najbardziej znaną z nich jest Zbójecka, nazywana też jaskinią Ondraszka. Jaskinie na Luksincu zostały zbadane, ale ze względu na niebezpieczeństwo osuwania się skał nie sa udostępniane dla turystów.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

*