Księga Henrykowska wpisana na listę UNESCO . To wiadomość sprzed kilku dni. Chodzi o XIII-wieczny rękopis,  w którym pośród tekstu łacińskiego znajduje się pierwsze zdanie zapisane po polsku: Day ut ia pobrusa, a ti poziwai” („Daj, ać ja pobruszę, a ty poczywaj”). To zdanie miał powiedzieć rycerz Boguchwał do swojej żony pracującej przy żarnach.

Księga Henrykowska nazwę wzięła od opactwa cystersów w Henrykowie na Dolnym Śląsku. Jej tytuł oficjalny to Liber fundationis claustri sanctae Mariae Virginis in Heinrichow (Księga założenia klasztoru świętej Marii Dziewicy w Henrykowie). Stustronicowa łacińska kronika opactwa cystersów w Henrykowie to historia założenia klasztoru, jego wyposażenia oraz spis posiadłości należących do zakonu.
Obecnie oryginalnej księgi w Henrykowie nie ma – oryginał jest przechowywany w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu. W Henrykowie na dziedzińcu przed klasztorem można obejrzeć za to niewielką tablicę z marmuru – pomnik w kształcie księgi otwartej na stronie ze słynnym zdaniem. Żeby łatwo było je odnaleźć, jest specjalnie zaznaczone.

Ten pokaz slajdów wymaga włączonego JavaScript.

Byłam w Henrykowie parę lat temu, bo wymyśliłam sobie wtedy, że zwiedzę wszystkie cysterskie klasztory w Polsce (trochę się tego nazbierało, o niektórych pisałam potem na tym blogu). A w Henrykowie znajduje się jeden z ważniejszych klasztorów cysterskich na Śląsku. Cystersi przybyli tu w roku 1227 i podobnie jak w innych klasztorach tego czasu oprócz zajęć typowo religijnych prowadzili misję gospodarczą: to oni wprowadzili nowoczesne rolnictwo w tej części Europy – budowali stawy rybne, rozwijali sadownictwo, hodowlę. Pierwsi meliorowali podmokłe tereny. Pozostawali w Henrykowie do czasu kasaty zakonu w roku 1810. Potem klasztor razem z zabudowaniami oraz rozległy majatek przeszedł w ręce rodu Hohenzolernów. Po 1945 roku posiadłość pozostawała w zarządzie Skarbu Państwa, a po 1989 wróciła do Kościoła.

Kiedy ja odwiedziłam Henryków w roku 2009, z jednej strony było to plac budowy, a drugiej już wyremontowane elewacje.  Budynki folwarczne i gospodarcze na remont jeszcze czekały.

Budynki folwarczne z doby baroku (ale w niektórych miejscach zachowały się jeszcze wcześniejsze, nawet gotyckie elementy) zajmowali mieszkańcy wsi, których osiedlono tu po 1945 roku.

W dobrym stanie zachował się rozległy park oraz ogród i sad, kiedyś duma opactwa.

W części klasztoru mieściło się seminarium duchowne, w części udostępnione do zwiedzania (przewodnicy po klasztorze to klerycy z seminarium), w innej liceum katolickie. W kompleksie znajdował sie też dom opieki Caritasu.

Coś z Henrykowa w Mysłowicach
Na Górnym Śląsku mamy ciekawostkę z Henrykowa: znajduje się w Centralnym Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach. To najstarszy eksponat – sikawka konna pochodząca z henrykowskiego zakonu z roku 1717. Jest piękna – zwróćcie na nią uwagę. Umieszczony jest na niej herb cysterski – po jego lewej stronie herb  opactwa z Henrykowa a po prawej herb opactwa w Zirc na Węgrzech, ponieważ od 1699 roku opactwo w Zirc było związane z Henrykowem unią personalną.

Pamięć Świata: Na liście  Światowego Dziedzictwa UNESCO umieszczane są zabytki szczególnie cenne dla kultury światowej, są wśród nich zabytki architektury, przyrody, kultury niematerialnej. Księga Henrykowska trafiła na jeszcze inną listę –  listę Pamięci Świata. Znajduje się tam prawie 400 dokumentów (rękopisów, druków, iskrypcji, filmów), w tym kilkanaście z Polski.

Polska lista Pamięci Świata:

  • autograf dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus 
  • rękopisy Fryderyka Chopina w zbiorach Biblioteki Narodowej i Towarzystwa im. Fryderyka Chopina w Warszawie
  • podziemne archiwum getta warszawskiego (tzw. Archiwum Ringelbluma), przechowywane w Żydowskim Instytucie Historycznym
  • akt Konfederacji Generalnej Warszawskiej z 1573 roku
  • tablice 21 Postulatów Gdańskich z Sierpnia 1980
  • Kodeks supraski (wpis wielonarodowy: polsko-rosyjsko-słoweński)
  • Archiwum Komisji Edukacji Narodowej, znajdujące się w Krakowie, w zbiorach Polskiej Akademii Nauk oraz Biblioteki Książąt Czartoryskich
  • Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu
  • Archiwum Radziwiłłów i Księgozbiór Nieświeski,  (wielonarodowe: białorusko-fińsko-litewsko-polsko-rosyjsko-ukraińskie)
  • Archiwum Biura Odbudowy Stolicy (BOS)
  • Zbiory Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu
  • Traktaty pokojowe (ahdnames), zawarte od II połowy XV do końca XVIII w. między Królestwem Polskim i Cesarstwem Tureckim
  • Księga Henrykowska

O cystersach pisałam także m.in. tutaj: Krzeszów i Lubiąż, Alcobaca

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

*