Archiwa tagu: Jan Banaś

Wartki przeglōnd fusbalowych newsōw ôstatnigo tydnia dokludziōł mie do artikla, kerego bohatyrym rumuński syndzia Ovidiu Hațegan…

Toć, syndzia fusbalowy ni mo lekko. Jak ni ma szwarnōm, wyzgernōm frelkōm to nojłatwij dać na niego pozōr kej coś napocho. Tak tyż było z Hațeganym. Ôdgwizdaniym elwra w 57 min. piyrszego barażowego szpilu ô Mundial miyndzy Irlandiōm Płn. a Szwajcariōm fest pokopoł se w lelujach. Szlag po kerym grocz z Irlandie dostoł w pukel syndzia uznoł za rynka. Pech chcioł, że brama po tym elwrze była jedynōm w ôbu szpilach i dała Szwajcarōm awans. Kej hneda FIFA ôgłosiyła lista 36 syndziōw na Mundial brakiym Hategana żodyn sie już niy dziwiōł, ani ôn sōm.

Terozki Rumun ofyn godo, że zawalōł i wypaczōł wynik barażu. Szacunek do tego chopa, bo telki słowa ôd arbitra biyda usłyszeć, i to nawet w epoce kej kibic moge wszyjsko ôbadać w 10-ciu rozmańtych powtōrkach! Te słowa jednak niy pōmogōm panu Hațeganowi spokojnie wypić piwa w piyrszym lepszym szynku w Belfaście. Jeszcze dłōgo mogōm tam go spōminać. Chyba, że to yno u nos kibic taki pamiyntliwy? Przi artiklu o Hațeganie w kōmyntorzach zaro ôbjawiyło sie fol porownań do inkszego rumuńskigo arbitra Victora Padureanu, kery podpod kibicōm reprezyntacji Polski jakiś…46 lot tymu.

Padureanu syndziowoł szpil Polski z Bułgariōm w kwalifikacjach do IO Monachium 1972. Dobrze pamiynto to tyż poru groczy ze Ślōnska, przede wszyjskim Lubański, wyciepany ze szpilplacu za pora szpetnych słōw po elwrze do gospodorzy, czy Banaś autor niyuznanej bramy. Bohatyrym pamiyntnej akcji z tym, że pora godzin niyskorzij bōł inkszy grocz Górnika Zobrze. Na wspōlnej wieczerzy po szpilu Ziga Anczok w ramach wicu zaczōn tyjatralnie brōsić swōj nōż i dziwać sie na syndzigo, a kej tyn stanōł ôd stoła Poloki poszli za nim w szpacyr. Syndzia citoł!

Na tej tragikōmicznej historyjce trza by skōńczyć i dać śp. syndzimu pokōj. Żodnych miliōnōw za szpil niy zebroł, jak godały famy. Kożdy miywo gorsze dni, pra?

Niydowno do kin wlazła nowo ślōnsko produkcjo Jana Kidawy-Błońskigo. Gwiazdy to fabularno wariacjo na podstawie życiorysu wybitnego ślōnskigo fusbalisty, Jana Banasia. To niy piyrszy film ze ślōnskim fusbalym w tle, niy piyrszy tyż w kerym aktory godajōm abo próbujōm godać po ślōnsku. Jak wyglōndoł i jak wyglōndo ślōnski fusbal i ślōnski jynzyk w „tamtym” świecie?

Zaczna mono od małej ciekawostki. W Pasji Mela Gibsona bez cołki film kōnsekwyntnie godo sie w łacinie i po aramejsku, bezmałaś dobrze… Scynariusz na łacina i przede wszyskim j. aramejski z I w. n.e. przełożōł wybitny szpec o. William Fulco. Ôn tyż pōmogoł aktorōm uczyć sie tekstōw spisanych fōnetycznie. Gibsōn kōnsultowoł sie poza tym z przedstawicielami społeczności kere sztyjc godajōm po aramejsku, coby ôbadać eźli teksty brzmiōm dō nich naturalnie…

Idzie na potrzeby filmu „reanimować” starożytne jynzyki i kōnsekwyntnie ich używać. A idzie zrobić do porzōndku film ze ślōnskōm godkōm? Chyba jeszcze my sie tego niy doczkali, chocioż bywało blisko np. w Angelusie (2001, reż. L. Majewski). Keby niy ślōnsko-polski miszōng narrotora byłoby dobrze…

Ale my ô fusbalu… W Piłkarskim pokerze (1988, reż. J. Zaorski) poru bohatyrōw to Hanysy – ci zwiōnzani z klubym „Czarni”. Dobrze, że wciepujōm w dialogi słowa „ciul” i „chopie”, przinajmij wiymy że ktoś „godo” po ślōnsku. Lata lecōm, a wiela sie niy zmiynio w Boisku bezdomnych (2008, reż. K. Adamik) w jednej ze scyn dialog „po ślōnsku” kludzi dwóch bohatyrōw z Bytōmia. „Na przodku żem robił”, „Nie bydziemy godać” itp. Bez kōmyntarza… Toć, że żodyn z aktorōw kerzi grali Hanysōw w w/w filmach ze Ślōnska niy pochodziōł.

2017. Zaś ô fusbalu i zaś ô Ślōnzokach. Film Gwiazdy doprowdy moge sie podobać. Co do ślōnskigo to sōm tamek aktorzy bezbłyndni jak Dziędziel (gen. Zietek), Talarczyk (ubek), Lubos (Danisz), tōż ci ze Ślōnska, ale godka inkszych, szczegōlnie głównego bohatyra to już tragedio! Je postymp, ale szału forgot ni ma… Panie Gibson – ratujcie!