Reportaż – co to jest ?

Kategorie: Bez kategorii

Reportaż  (franc. le reportage – reportaż) – gatunek literacki z pogranicza publicystyki, literatury faktu i literatury pięknej (przez krytykę zwany przewrotnie „bękartem literatury pięknej i brukowej popołudniówki”). Reportaż wykształcił się w 2. połowie XIX w., co wiązało się z dynamicznym rozwojem prasy w tym czasie. Obejmuje utwory, które stanowią relację z określonych wydarzeń, a których naocznym świadkiem był sam autor. Ze względu na stopień autorskiego zaangażowania reportaż przybrać może formę czysto informacyjną, relacjonującą bądź też przedstawiająco-sceniczną.

 CECHY REPORTAŻU:

  • wiarygodność, prawdziwość
  • obiektywizm
  • dokumentaryzm, fakty z autopsji, z relacji uczestników, naocznych świadków, ekspertów, z dokumentów
  • autentyzm (prawdziwość) – nasycanie tekstu datami, liczbami precyzyjnie pokazującymi kolejność, wielkość, skalę opisywanych faktów
  • obrazowość
  • emocjonalność – coraz większa rola
  • wielostylowość
  • czasem dopuszczalna fikcja, jeśli pozwala zobrazować problem, zjednać odbiorców z bohaterami reportażu
  • aktualność, ale możliwe odwołania do historii
  • dostosowanie formy do tematu (zasada relewancji)
  • brak komentarza (prawo do niego ma czytelnik), ewentualny komentarz wyraźnie oddzielony od części referującej
  • ascetyzm artystyczny
  • dwupłaszczyznowość – pierwszą płaszczyznę stanowi czas i przestrzeń przedstawianego zdarzenia, druga płaszczyzna to czas i przestrzeń reportażu
  • achronologiczność (fakultatywna cecha)

PODZIAŁ REPORTAŻY ZE WZGLĘDU NA FORMĘ:

  • reportaż literacki – łączy fikcję literacką z autentycznymi wydarzeniami
  • reportaż informacyjny
  • reportaż sprawozdawczy
  • reportaż publicystyczny

 PODZIAŁ REPORTAŻY ZE WZGLĘDU NA TEMATYKĘ:

  • reportaż społeczno-obyczajowy
  • reportaż podróżniczy
  • reportaż zagraniczny
  • reportaż kryminalny
  • reportaż interwencyjny
  • reportaż naukowy
  • reportaz historyczny
  • reportaż produkcyjny
  • reportaż wojenny
  • reportaż sądowy
  • reportaż sportowy

 KOMPOZYCJA REPORTAŻU: Obowiązuje tu pełna dowolność kompozycyjna, choć najczęściej powtarza ona schemat: koncentracja na głównym wydarzeniu, a następnie dopowiadanie kolejnych elementów, które pokazują jego genezę, procesualność, wielowymiarowość.

 NAJCZĘŚCIEJ SPOTYKANA BUDOWA W REPORTAŻU FABULARNYM:

  • wstęp (wprowadza wydarzenia i zapoznaje z bohaterem
  • zawiązanie akcji – ukazanie konfliktu
  • rozwiązanie konfliktu
  • zakończenie – uwagi i spostrzeżenia reportera

NAJCZĘSTSZA BUDOWA REPORTAŻU PROBLEMOWEGO:

  • refleksje reportera i zarys problemu
  • segmenty pokazujące punkt widzenia bohatera/ów
  • zakończenie reportażu: rozwiązanie problemu, seria pytań skierowana do czytelnika

REPORTAŻ NA ŚWIECIE: Jako odrębny gatunek wykształcił się w wieku XIX. Jednym z jego prekursorów był zamieszkały w Pradze, lecz tworzący w języku niemieckim Egon Erwin Kisch („Szalejący reporter”). Za klasyka nowoczesnego reportażu uważa się też Johna Reeda.

REPORTAŻ W POLSCE: W literaturze polskiej reportaż uprawiało wielu znanych publicystów i pisarzy, ale za mistrzów gatunku uważa się: Melchiora Wańkowicza (Szczenięce lata, Na tropach Smętka), Arkadego Fiedlera (Ryby śpiewają w Ukajali, Kanada pachnąca żywicą), czy Ksawerego Pruszyńskiego (W czerwonej Hiszpanii). Po II wojnie światowej należy wymienić m.in.: Mariana Brandysa, Kazimierza Dziewanowskiego, Krzysztofa Kąkolewskiego, Józefa Kuśmierka, Edmunda Jana Osmańczyka i Lucjana Wolanowskiego. Wielu powojennych dziennikarzy i reporterów rozpoczynało swą etatową pracę zawodową, bądź publikowało cyklicznie w tygodniku „Świat” (wychodzącym w latach 1951-1969), będącym nieformalną kuźnią wielu talentów reporterskich po 1945 r. W latach 1945-1989 obserwuje się m.in. niezwykły rozkwit „reportażu podróżniczego”, np. wydawanej przez kilkadziesiąt lat przez wydawnictwo „Iskry” (pod red. Krystyny Goldbergowej i Zbigniewa Stolarka), serii książkowej „Naokoło świata” (z charakterystyczną białą okładką z paskiem). Popularnością cieszyły się również dziennikarskie cykle wydawnicze książek poświęconych tematyce morskiej, m.in. „Człowiek na morzu” (Krajowa Agencja Wydawnicza), „Miniatury Morskie” (Wydawnictwo Morskie). Przez wiele lat ukazywał się również periodyk pt. „Ekspres Reporterów” (wyd. Krajowa Agencja Wydawnicza). Z kolejnego, młodszego pokolenia reporterskiego (urodzonego w latach 30. i 40. XX w.) należy wymienić: Wojciecha Adamieckiego (1934-2007), Wojciecha Giełżyńskiego (1930-2015), Hannę Krall (ur. 1935), Krzysztofa Mroziewicza (ur. 1945), Małgorzatę Szejnert (ur. 1936), Teresę Torańską (1944-2013) i Ryszarda Kapuścińskiego (1932-2007) – wieloletniego korespondenta PAP w Azji, Afryce i Ameryce Łacińskiej, autora głośnych książek reportażowych: Chrystus z karabinem na ramieniu, Wojna futbolowa, Cesarz oraz Imperium. Kapuściński pokusił się o dokonanie zapisu przełomowego wydarzenia schyłku XX w. – upadku systemu komunistycznego w Rosji i bolesnego procesu transformacji mentalności „człowieka radzieckiego” (homo sovieticus). Najmłodsze pokolenie reporterów, to dziennikarze zgromadzeni przeważnie (w różnym okresie) wokół „Gazety Wyborczej”.

BIBLIOGRAFIA  :  

http://język-polski.pl/reportaz/325-jak-napisac-reportaz https://pl.wikipedia.org/wiki/Reporta%C5%BC

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

*