Śląski Ogród Botaniczny w powstał na terenie Księżej Góry w 2009 r na obszarze 16 ha, nieczynnych kamieniołomów, muraw. Pierwszą kolekcją były – murawy ciepłolubne, potem zmiennowilgotne łąki przeniesione z terenu lotniska. Dalej stworzono kolekcje: dendrologiczną, sadowniczą, roślin ozdobnych oraz łąk. Powstały Regionalna Stacja Edukacji Ekologicznej, ścieżki spacerowe oraz oświetlenie. Ogród jest całoroczny!

Księża Góra to wzniesienie Garbu Tarnogórskiego o wysokości ok. 300 m n.p.m. Jego kulminacja znajduje się w Piekarach Śląskich, a w pobliżu szczytu przebiega granica pomiędzy Piekarami Śl., Radzionkowem. Księża Góra zbudowana jest z wapieni i dolomitów triasowych zawierających liczne skamieniałości, jak np. triasowe małże. Od wieków eksploatowane są tu surowce mineralne. Kopalnie i wapienniki to tylko niektóre elementy, które w przeszłości dominowały w krajobrazie tego miejsca. Obecnie obszar ten poddany jest z jednej strony naturalnej sukcesji, a z drugiej planowanej i przemyślanej rewitalizacji. Po piekarskiej stronie utworzono użytek ekologiczny „Księża Góra”, aby ochronić murawy ciepłolubne. Po stronie Radzionkowa powstał park rekreacyjny i Ogród Botaniczny. Na teren ogrodu przeniesiono wilgotne i trzęślicowe łąki (także naturalne suche wrzosowisko, młaki i turzycowiska) z obszaru Międzynarodowego Portu Lotniczego Katowice Pyrzowice. Znalazło się tu też 16 gatunków roślin chronionych. Były to np. kosaciec syberyjski, mieczyk dachówkowaty, goryczka wąskolistna, paprotniki – podejźrzon księżycowy, nasięźrzał pospolity). Roślinność przenoszono w płatach z glebą i dokładnie monitorowano potem ich wzrost na wyznaczonych obszarach. Pozwoliło to prowadzić ciekawe badania przyrodnicze, zwłaszcza, że eksperyment udał się znakomicie.

Teren Ogrodu Botanicznego w Radzionkowie ma bardzo urozmaiconą rzeźbę, skalne ściany, pagóry, naturalne zagłębienia, dolinki powstałe w wyniku działalności człowieka. Być może na zboczach Księżej Góry kopano już w średniowieczu. W tamtym czasie rejon Bytomia i Tarnowskich Gór był bogaty w złoża srebra i ołowiu. Bulla Gnieźnieńska wydana w 1136 roku przez papieża Innocentego II wspomina o pozyskiwaniu srebra w pobliżu Bytomia. Bulla jest też pierwszym dokumentem, gdzie zapiski historyczne potwierdzają eksploatację śląsko-krakowskich złóż cynku i ołowiu. Pod koniec XIX wieku na terenie dzisiejszego ogrodu na pewno istniała kopalnia Mathias czyli „Maciej” eksploatująca niewielkie złoże galmanów utlenionej rudy cynku oraz rudą żelaza w postaci limonitu. Na mapach górniczych z 1911 roku można doliczyć się tu jeszcze ok. 30 płytkich szybików. Urobek transportowano kolejką linową o długości ok. 1,6 km do Huty Lazy „Łazarz”. Dzisiaj pamiątką po kopalni są liczne warpie (niewielkie koliste hałdy pozostałe po głębieniu szybów) oraz pingi czyli wgłębienia często wypełnione wodą powstałe w miejscu zasypania lub zaciśnięcia szybu. Galman przez długi czas był traktowany jako odpad przy pozyskiwaniu ołowiu i srebra stąd nawet w przypowierzchniowych złożach zaczął być eksploatowany dość późno. Jedna z pierwszych wzmianek o wydobyciu galmanu pochodzi z końca XVI wieku. Urobiony galman w beczkach sprzedawano w Czechach, był tam przerabiany z miedzią w mosiądz. W tym czasie eksploatację galmanu prowadzono jeszcze w Bobrku i Lesie Miejskim. Prawdziwy rozkwit eksploatacji rud cynku rozpoczął się dopiero z początkiem XIX wieku od wynalazku J.Ruberga zwanego śląskim Faustem. W hucie szkła w Wesołej (obecnie dzielnica Mysłowic) uruchomił w 1798 roku pierwszy na kontynencie europejskim piec do przemysłowej produkcji cynku. Po wyczerpaniu złóż na Księżej Górze kontynuowano prace górnicze w dwóch kamieniołomach wapienia, z których jeden znajduje się w granicach obecnego ogrodu. Połączony był kolejką linową z wapiennikami w Szarleju. Aż do początku lat 40. cała Księża Góra i teren przyległy były całkowicie pozbawione drzew.

Obecne zadrzewienia mają różne pochodzenie. Część drzewostanu powstała w wyniku procesów naturalnych. Rośnie tu klon zwyczajny i jawor, jesion wyniosły; pospolicie występuje brzoza zwyczajna; lipa drobnolistna. Do zdecydowanie rzadszych należą wiąz i graby. W kilku miejscach można spotkać buki. Przed rozwojem rolnictwa i eksploatacją galmanu i wapienia prawdopodobnie w drzewostanie dominowały właśnie one. Fragmenty lasu w ogrodzie są przekształcane. Na przykład usuwa się z nich gatunki obce: takie jak robinię akacjową czy kasztanowca. Wiosną widać, że na dnie lasu budzą się do życia bulwy, kłącza i cebule. (Rośnie tu m.in. przylaszczka pospolita, miodunka plamista, czosnek niedźwiedzi, dąbrówka rozłogowa, zawilec gajowy i żółty, marzanka wonna, kopytnik pospolity).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

*