Kozłek lekarski jest do dziś stosowany w ziołolecznictwie, jest środkiem uspokajającym i służy do produkcji kropli walerianowych

W zabytkowym klasztorze kartuzów na pograniczu Polski i Słowacji w XVIII w. brat Cyprian stworzył jedną z najstarszych aptekę w Europie Środkowej. Był też doskonałym botanikiem i przygotował zielnik roślin Pienin i Tatr. Na wyobraźnię odwiedzających muzeum oddziałuje też to, że był… alchemikiem i zbudował maszynę latającą. Jego historia stała się kanwą filmu.

W muzeum w Czerwonym Klasztorze zobaczymy aptekę brata Cypriana

Narodowy Zabytek Kultury – Klasztor Kartuzów znajduje się w miejscowości Czerwony Klasztor na Słowacji, tuz przy granicy z Polską. Historia obiektu sięga XIV wieku, zabytek był związany z dwoma najsurowszymi zakonami w kościele rzymskokatolickim: kartuzów, (którzy mieszkali tu w latach 1320-1567) i kamedułów (lata 1711-1782). Postacią owianą legendami był brat Cyprian (Franz Ignatz Jäschke) lekarz, aptekarz i botanik. Pielęgnował i leczył nie tylko współbraci zakonnych, ale również okolicznych mieszkańców. Jego najwybitniejszym dziełem jest zielnik z 1766 roku zawierający opisy i egzemplarze spreparowanych 283 roślin z Pienin i Tatr. (To najstarszy zachowany zielnik zawierający opisy roślin występujących w tym obszarze). W latach 1756-1775 brat Cyprian prowadził aptekę mieszczącą się na pierwszym piętrze konwentu i właśnie za jego sprawą apteka klasztorna stała się sławna na całe królestwo Węgier. Według wiarygodnych źródeł należała do najstarszych w Europie Środkowej. W klasztorze zakonnik robił także świece i lustra, i zajmował się alchemię. Był wynalazcą. Jego wszechstronne zdolności zainspirowały powstanie legendy o latającym Cyprianie. Jak głosi opowieść, Cyprian miał zbudować machinę latającą i wzbić się za jej pomocą ponad tatrzańskie szczyty. Jedno z podań głosi, iż zdołał z wierzchołka Trzech Koron dolecieć aż nad Morskie Oko, gdzie został zamieniony w skałę (Mnich). Powstanie machiny i lot nie zostały jednak wymienione w żadnych dokumentach ani kronikach klasztornych z tamtego okresu.

Kopia zielnika brata Cypriana z XVIII w., oryginał znajduje się w muzeum w Tatrzańskiej Łomnicy na Słowacji

W muzeum zobaczymy aptekę klasztorną, ogródki ziołowe oraz warzywne mnichów oraz kopię pięknego zielnika brata Cypriana. (Jesienią br. ukaże się kolejne współczesne wydanie tej książki, którą kupimy w punkcie kasowym). Na grządkach można zobaczyć rośliny wspierające choroby serca jak kozłek lekarski, m.in. schorzenia układa oddechowego (m.in. ślaz dziki, jeżówka purpurowa, nagietek lekarski), traktowaną jak antybiotyk nasturcję większą. Z kolei szałwię lekarską czy rumianek pospolity stosowano m.in. w problemach gastrycznych. Melisa lekarska to remedium na migreny, lebiodka pospolita pomaga m.in. w trawieniu (i jest też jedną z najdawniej znanych roślin leczniczych), a rutwica lekarska obniża poziom cukru we krwi. Z innych roślin leczniczych warto wymienić krwawnik pospolity, rzepik pospolity, popularną miętę pieprzową, miodunkę plamistą, rumian żółty, przywrotnik pospolity (nazwa łacińska Alchemilla vulgaris może odsyłać do stosowania alchemii, której podstawą były np. antyczne nauki przyrodnicze), czy cykorię podróżnik. Zwróćmy uwagę, że z leczniczych właściwości tych roślin korzystamy do dziś!

Lebiodka pospolita tzw. dzikie oregano

Współcześnie historia brata Cypriana zainspirowała słowacką reżyserkę Marianę Čengel-Solčanská do realizacji filmu „Latający mnich i tajemnica da Vinci” (prod. Polska/Słowacja, 2010 r.), w którym wystąpili m.in. Marko Igonda, Aleksander Domogarov oraz polscy aktorzy Paweł Małaszyński i Karolina Kominek.

Melisa lekarska

Adres: Červený Kláštor, Słowacja, Pod lipami 20, tel. +421 52/482 29 55, koszt biletu do muzeum: 2 i 3 Euro. Czynne: styczeń, luty, listopad, grudzień – od godz. 10 – 16, wejście do godz. 15; marzec, kwiecień, wrzesień i październik, godz. 9 do 17, ostatnie wejście godz. 16; od maja do sierpnia czynne od godz. 8 do 19, ostatnie wejście godz. 18.30. Więcej: www.muzeumcervenyklastor.sk

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

*