Cenne przyrodniczo torfowiska wiążą węgiel, co zapobiega efektowi cieplarnianemu.

Zajmują tylko 3 proc. powierzchni kontynentów, a wiążą więcej cząsteczek węgla niż wszystkie lasy razem wzięte, dlatego to torfowiska chronią klimat. Są żywym pomnikiem przyrody, który przyrasta zaledwie 1 m sześc. na tysiąc lat.

Ta forma siedlisk przyrodniczych pełni wiele ważnych funkcji. Po pierwsze torfowiska zatrzymują wody gruntowe i powierzchniowe i filtrują je (poprzez wychwytywanie związków azotu i fosforu). No i regulują klimat, gdyż asymilowany przez rośliny węgiel zostaje unieruchomiony w złożach torfu. Torfowiska niskie i wysokie należą też do najbogatszych w gatunki ekosystemów strefy umiarkowanej. To także niestety jedne z najszybciej zanikających ekosystemów naszej strefy klimatycznej; ulęgają one postępującej degradacji wskutek zmian warunków hydrologicznych (głównie w wyniku przeprowadzonych przed laty melioracji) oraz zmian sposobów użytkowania. Dlatego tak tragicznymi wydarzeniami są pożary torfowisk i mokradeł jak te w kwietniu tego roku w Biebrzańskim Parku Narodowym (największym parku w Polsce), gdzie spłonęło ok. 10 proc. chronionej i bardzo cennej powierzchni terenu. Przyczyną tragedii było celowe podpalenie.

W Polsce jest ok. 50 tys. torfowisk, z których zdecydowana większość występuje na północy kraju, w pobliżu wybrzeża Bałtyku, na Mazurach i Kurpiach oraz w dolinach Noteci i Biebrzy. Na obszarach górskich torfowiska występują w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej w Karpatach oraz w Górach Izerskich, Karkonoszach, Górach Stołowych i Górach Bystrzyckich w Sudetach.

„Bór na Czerwonem” w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej to jeden z przykładów żywego pomnika przyrody z epoki lodowcowej.

Poznajmy ciekawy przykład torfowisk. „Bór na Czerwonem” k. Nowego Targu (Kotlina Orawsko-Nowotarska) to część ostoi „Natura 2000”. Nazwę zawdzięcza glonowi Zygonium ericetorum, który jesienią ma kolor czerwony. Obszar obejmuje ok. 100 ha bardzo cennych i dobrze zachowanych fragmentów torfowiska wysokiego wraz z otaczającym je drzewostanami sosnowymi na wilgotnych i wapiennych siedliskach. Torfowisko powstało pod koniec epoki lodowcowej ok. 7-9 tys. lat temu i jest najstarszym żywym pomnikiem przyrody.

Rezerwat budują mchy właściwe, porosty, wątrobowce, torfowce.

Zasadniczym elementem budującym jego masę są gatunki mchów z rodzaju Sphagnum. Charakterystyczna budowa pozwala roślinom podobnie jak  gąbce szybko wchłaniać i gromadzić wodę, 1 kg suchej masy torfu potrafi zatrzymać kilkanaście litrów wody. Złoże torfu przyrasta bardzo wolno, w sprzyjających warunkach powiększa swoją miąższość o ok. 1 mm rocznie, maksymalnie 1 m na tysiąclecie. Bór ma budowę warstwową, rośnie tu ok. 60 gatunków roślin kwiatowych i paprotników, 15 gatunków wątrobowców i 33 gatunki mchów. Są wśród nich ujęte w „Czerwonej Księdze”, najcenniejsze są sosna drzewokosa (naturalny mieszaniec sosny zwyczajnej oraz kosodrzewiny), storczyk: kukułka plamista, rosiczka okrągłolistna oraz cała gama mchów i torfowców. Teren rezerwatu ma także doskonałe warunki lęgowe dla rzadkich ptaków takich jak bocian czarny czy cietrzew. Jeśli chodzi o inne gatunki fauny występuje tu np. kumak górski, traszka zwyczajna, czy żmija zygzakowata.

Rzadki przykład torfowego boru drzewokosego.
Sosna drzewokosa to naturalny mieszaniec sosny zwyczajnej oraz kosodrzewiny.

Rezerwat tworzy m.in. sosnowy bór bagienny. Występuje on w miejscach o bardzo wysokim poziomie wód gruntowych. Zwierciadło wody nie opada poniżej 50 cm pod powierzchnią terenu. W podłożu mogą występować piaski, na których odłożona jest warstwa silnie kwaśnego (pH 3,5 – 4,5) torfu typu wysokiego. Dominuje tu: sosna zwyczajna, brzoza omszona, rzadziej świerk. Runo jest bardzo bujne, budują je głównie krzewinki jak – bagno zwyczajne, borówka bagienna, żurawina bagienna, wełnianka pochwowata. Licznie rosną torfowce i mchy właściwe.

Inna formacja to: bór drzewokosy. Poziom wody w obrębie tych siedlisk leży średnio 50-20 cm poniżej powierzchni torfowiska. Latem może opadać do 30 cm. Odczyn podłoża jest kwaśny i bardzo kwaśny. Gatunkami charakterystycznymi są sosna drzewokosa, kosodrzewina, bagno zwyczajne, bażyna czarna, borówka bagienna borówka brusznica, wełnianka pochwowata, żurawina błotna i drobnoowocowa, mchy – płonniki i torfowce. Trzecia z formacji „Boru na Czerwonem” to podgórski wilgotny bór trzcinnikowy, w którym dominuje drzewostan świerkowo-sosnowy o bardzo ubogim runie. Występuje tu m.in. trawa trzcinnik owłosiony, roślina wysokogórska charakterystyczna dla piętra regla górnego, a zwłaszcza piętra kosówki.

Bagno zwyczajne.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

*